Żydzi w Polsce
Żydzi przybywali na ziemie polskie od końca XI w. z Zachodu i - choć znacznie rzadziej -ze Wschodu. Było ich jednak niewielu, gdyż w kraju słabo zaludnionym, z niewielką liczbą grodów, kupcy i rzemieślnicy nie znajdowali zatrudnienia. Żydów zwano tu radanitami, od rzeki Rodan we frankońskiej Prowansji. Podróżowali po ważnym szlaku handlowym łączącym zachodnią Europę z nadwołżańskim państwem Chazarów i innymi krajami Środkowego i Dalekiego Wschodu. Na przełomie XII i XIII w. niewielkie grupy Żydów osiedliły się na Śląsku, a później w głównych miastach innych dzielnic. Żydowscy kupcy oraz rzemieślnicy, głównie mincerze (urzędnicy zajmujący się kontrolą monety będącej w obiegu), pracowali dla dzielnicowych książąt piastowskich. W drugiej połowie XIII w., po wyniszczających kraj najazdach tatarskich, napływ osadników z terytoriów niemieckich przybrał na sile, a w następnym stuleciu przerodził się w prawdziwą gorączkę osadniczą. Żydzi z Niemiec i Czech decydowali się na wyjazd głównie z powodu ograniczeń wprowadzanych przez tamtejszy chrześcijański patrycjat miejski (np. zakaz handlu detalicznego, ograniczenia procentu, na jaki mogli pożyczać pieniądze). W walce ekonomicznej mieszczanie sięgali po oręż religijny, wybuchały - szczególnie w dobie krucjat, a później w czasie wielkiej zarazy, tzw. czarnej śmierci w 1348 r. - antyżydowskie zamieszki. Także władze kościelne wydawały rozmaite dekrety nakazujące oddzielenie chrześcijan od Żydów, m.in. na synodzie we Wrocławiu w 1267 r.